Narin ve Zarif Piyadeler 

Jean Thevenot, G.A. Oliver, Samuel S. Cox, John Sanderson, Charles White gibi gezginlerin tamamı Istanbul ve Istanbul Kayıklarına hayranlıklarını dile getirmişlerdir.

G.A. Oliver'in "Travels in Ottoman Empire, Egypt and Persia"  (1) adlı kitabında yazdığı gibi;

Paris'ten ayrıldıktan 20 gün sonra 18 Mayıs tarihinin sabahında Çanakkale'ye, aynı günün akşamı ise Marmara denizine ve saat akşam 10'da Istanbul limanına ulaştım...

... 

"Yaşayanlarının karmaşasında bu muazzam şehir hakkında bir gezginin karışık duygularını ifade etmesi oldukça zor; yüksek tepeler, ağaçlar, evler ve Boğazın, Galata ve Pera, St.Dimitri (2) Scutari'nin (3) girişini ve arkasındaki yemyeşil tepeleri sunan minareleri..."

diye Istanbul'u okuyucularına sunar. G.A. Oliver günümüz Istanbul'unda yaşayanların özlemini çektiği tabiatı kendi ifadesiyle romantik bir çabadan uzak bir şekilde tasvir eder.

Istanbul Kayıkları ve Boğaz için ise;

"Gerçekten güzel bir manzara... Herhangi birinin Fransız Sarayından (4) veya İstanbul'un diğer tepelerinden Limana gelip yük indiren ve yük alıp tam arma limandan Marmara Denizine yelken açan teknelerin manzarasını yeterince takdir etmesi mümkün değildir.  

Sürekli hareket halindeki, büyük miktarda ve her tarafa giden kayıklar genellikle iki veya üç çifte kürek ile boğazı her istikamette geçmektedirler.

Bu ülkede kayık olarak adlandırılan bu tekneler olduça uzun, ince, inanılmaz ölçüde hafif, bir, iki, üç, ender de olsa dört çifte kürek ile donatılmışlardır.

Sadece iyi havalarda ve hafif rüzgarda, bir, iki, hatta üç yelken açarlar. Bu teknelerde safra, salma bulunmaz, yüzdürücülükleri o kadar narindir ki, en ufak ani bir rüzgar teknenin alabora olmasına sebep olabilir.

Bu kayıkların formlarının şıklığı ve yelken süratleri konusunda daha fazlasını istemek mümkün değildir. Hafif bir meltemde, Üsküdar'dan Prenses adalarına 10 - 12 deniz mili olan mesafeyi katetmek için iki saat, akıntıya ve rüzgara karşı üç çifte kürek ile 15 millik mesafedeki Büyükdere'ye (5) varmak ise kesinlikle daha fazla zaman almaz.

Aşağıda, Abdullah Biraderlerin (6) 1895 yılında Büyükdere'deki Piyade kayıklarını çektiği fotoğraf görülmektedir.

Aşağıda Amadeo Preziosi'nin 1866 yılında yaptığı "Kız Kulesi Önünde Kayık" adlı çalışması bulunmaktadır.

Cenk Esener, 2009 Kalamış 

DİPNOTLAR

(1) Osmanlı İmparatorluğu, Mısır ve Pers gezileri

(2) Ayazma Cami; Üsküdar`da, Salacak`la Şemsipaşa semtleri arasında, Kızkulesi`nin karşısında ve Marmara`ya hakim bir tepe üzerindedir... ç.n.

(3) Scutari : Üsküdar ç.n.

(4) Fransız Sarayı, Beyoğlu...Fransa’nın Bab-ı Ali ve sonrasında yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti nezdinde, Büyükelçilik başkent Ankara’ya taşınana kadar ilk diplomatik temsilciliğiydi. Halihazırdaki bina 1839’da Pierre Laurécisque’in planlarından yola çıkarak inşa edilmeye başlanmıştır. Binanın, üzerinde inşa edildiği arsa dört yüzyıldan bu yana Fransa’ya aittir. Fransız Sarayı Fransa’nın Türkiye Büyükelçisi’nin İstanbul’daki rezidansıdır. Kaynak Fransız Konsolosluğu / ç.n.

(5) Sarıyer Büyükdere... ç.n.

(6) Abdullah freres; Osmanlı Saray Fotoğrafçıları olan üç Ermeni kardeş; Viçen, Hovsep ve Kevork Abdullah'ın stüdyosundan...